İFADELER ÇELİŞTİ

Tercüman aracılığıyla ifade veren 33 yaşındaki Ukraynalı sanık, suçlamaları reddetti. Çayın, Türk’ün kendisine saldırması sonucu kazaen döküldüğünü savunan sanık, mağdurun uzun süredir kendisini rahatsız ettiğini iddia etti. Sanık, “Kapı koluma yemek artıkları sürüyordu, psikolojik sorunları vardı ve sadece benimle değil diğer sakinlerle de sürekli çatışma halindeydi” dedi. Yurtta kalan 40 yaşındaki bir başka sığınmacı da tanık olarak sanığı doğruladı. Almanca konuşabilen tanık, Türk’ün tekin biri olmadığını ve sürekli provokasyon çıkardığını belirterek, “Ukraynalı arkadaşımız sessiz sedasız biridir, kimseyle kavgası olmazdı” şeklinde ifade verdi.

HAKİM POLİSİN İHMALİNE ÖFKELENDİ

Davanın seyri, mağdur sıfatıyla dinlenmesi gereken Türk’ün kürsüye çıkmasıyla değişti. Mağdurun ne Almanca ne de İngilizce bilmediği ortaya çıkınca mahkemede tansiyon yükseldi. Hakim Lars Baumann, polisin hazırladığı tutanaklarda mağdurun tercümana ihtiyaç duyduğuna dair hiçbir not düşülmemesine sert tepki gösterdi. Hakim, “Polis bu kişinin ifadesini (karakolda) nasıl alabildi, anlamak mümkün değil” diye tepki verdi.

“KAMU KAYNAĞINI BOŞA HARCAYAMAM”

Savcılığın, mağdur için bir tercüman ayarlanarak yeni bir duruşma günü tayin edilmesi talebi ise hakim tarafından reddedildi. Hakim, “kamuoyuna daha fazla maliyet çıkarmamak” ve “suçun azlığı” gerekçeleriyle davayı tamamen düşürdü.

25 EURO EK PRİM

ALMANYA, ülkede çalışıp emekli olanların maaşlarından sosyal sigorta primi kesiyor. İşte bu noktada 2022 yılında verilen bir karar, Türkiye’den aylık alanları yakından ilgilendiriyor. Türkiye’den yaklaşık 326 Euro’ya tekabül eden bir aylık alan emekli Türk kadından ek sağlık sigortası primi istendi. 2018 yılından beri Türkiye’den aylık alan kadının Almanya’daki emeklilik maaşından 25 Euro ek prim kesilmek istendi.

KADIN ÖDEMEK İSTEMEDİ

1961 doğumlu kadın, sağlık sigortasının bu talebine karşı hukuk yoluna başvurdu. Dava dilekçesinde Almanya’nın ek prim talep etme hakkı olmadığını savunan kadın, “Çünkü benim bu emekli aylığımdan zaten Türkiye kesinti yapıyor” dedi. Ancak Düsseldorf Sosyal Mahkemesi sağlık sigortasını haklı buldu. Bunun üzerine dava Eyalet Sosyal Mahkemesi’ne taşındı.

KİMİN ÖDEDİĞİ ÖNEMLİ

EYALET Sosyal Mahkemesi, Türkiye’den alınan aylığın yasal bir emeklilik aylığı olduğuna dikkat çekerek, “Bu aylığın Almanya’daki yaşlılık aylığından bir farkı yok. Bu emekliliğin nasıl elde edildiği, nasıl hak edildiğinin bir önemi yok. Önemli olan bu maaşı kimin ödediği ve hangi sisteme ait olduğudur” dedi.

MAHKEME HAKSIZ BULDU

MAHKEME, emekli aylığının Türkiye Cumhuriyeti’nin ödediği aylık olduğunu belirterek, “Belirli bir yaş sınırı olan bu aylık, insanlara sosyal güvence olarak ödenmektedir” diyerek, kadını haksız buldu. Türk emekli kadın, borçlanarak emekli olduğunu ve cebinden prim ödediğini belirterek, prim talebinin yersiz olduğunu savunmuştu. Ancak mahkeme, isteğe bağlı borçlanmanın sonuçta yasal bir emeklilik hakkı doğurduğuna işaret ederek ek sağlık sigortası primi ödenmesine karar verdi.

İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK ANLAŞMASI

MAHKEME bu kararında aynı zamanda Türkiye ile Almanya arasındaki iki sosyal güvenlik anlaşmasına atıfta bulundu. İkametin ağırlıklı olarak Almanya’da olması durumunda sağlık sigortasında Alman yönetmeliklerinin geçerli olduğunu vurgulayan mahkeme, “Burada da böyle bir durum sözkonusu. Bu nedenle sağlık sigortası, Türkiye’deki emekli aylığı için ek prim talebinde bulunabilir” kararını verdi.

BORÇ BİRİKEBİLİR

KARARDA, çifte sigorta primi ödenmesinin durumu değiştirmeyeceği, Türkiye de prim kesse, Almanya’nın yasalarının geçerli olacağı vurgulandı. Hukukçular, ikamet adresinin Almanya olması durumunda yurtdışından alınan aylıkların Almanya sağlık sigortası kapsamında prime tabi olduğuna dikkat çekti. Emekli aylığından prim kesilmesi gerekmesine rağmen kesilmeyen primler toplu olarak kesilirse, geriye dönük binlerce Euro prim ödeme mecburiyeti doğabilir.

KESİNTİ NASIL HESAPLANIYOR?

TÜRKİYE’DEN emekli aylığı aldığı için buradaki sağlık sigortasına ödenecek prim, alınan aylığın miktarına göre belirleniyor. Türkiye’den aylık yükseldikçe, Almanya’da sağlık sigortasının keseceği ek prim de o oranda artıyor.

Tabloda görüldüğü gibi, Alman sağlık sigortasının Almanya’da alınan emekli aylığından keseceği ek prim, Türkiye’de alınan aylığa göre değişiyor. Örneğin Türkiye’de 400 Euro’ya tekabül eden aylık alan bir emekli, her ay 14,60 Euro ek sağlık sigortası primi ödemek zorunda. Aylık yükseldikçe, aylık ek prim de artıyor.

EMLAKÇI GEÇİT VERMEDİ

GÖÇMEN kökenli iki kadının ayrımcılığa karşı verdiği kararlı hukuk mücadelesi Almanya’nın gündemine otururken, bir emlakçı üzerinden konut kiralamak isteyen herkese rahat nefes aldırdı. Bir daire kiralamak isteyen Humeira Waseem, emlakçı üzerinden başvuruda bulundu.

ALMANCA İSİMLE DENEDİ

ANCAK emlakçı, dairenin bir başkasına kiralandığını söyledi. Bunun üzerine hayali bir Alman ismiyle müracaat eden kadına, daireyi gezebileceği söylendi. Waseem, isminden dolayı ayrımcılığa uğradığını görünce avukat Fatma Bostan’a gitti. Olayı baştan sona dinleyen Bostan, emlakçıdan davacı oldu.

TOPU EVSAHİBİNE ATTI

EMLAKÇI ise yaptığı savunmasında kendisinin değil, evsahibinin sorumlu olduğunu iddia etti. Bostan, bir konutun kiralanabilmesi öncelikle emlakçının rıza göstermesi gerektiğini belirterek, sorumluluğun emlakçıda olduğunu savundu.

ANAYASA MAHKEMESİ HAK VERDİ

ANAYASA Mahkemesi’ne taşınan davada hakimler Fatma Bostan’ın savunmasını yerinde buldu ve emlakçının tazminat ödemesi gerektiğine hükmetti. İsmi nedeniyle ayrımcılığa uğrayan Pakistanlı öğretmen Humeira Waseem’in açtığı dava ve avukatı Fatma Bostan’ın yürüttüğü hukuki süreç, benzer durumlar yaşayan binlerce kişi için umut ışığı oldu.

GAZETE PAZAR’A KONUŞTULAR

GAZETE Pazar muhabiri Fatih Yılmaz’a konuşan iki kadın, 3 yıl süren dava sürecini anlattı. Almanya’da doğup büyüyen, eğitimini burada tamamlayan ve öğretmen olarak görev yapan Humeira Waseem, Alman vatandaşı olmasına rağmen yalnızca ismi nedeniyle farklı muamele gördüğünü belirtti.

BENİ DERİNDEN YARALADI

WASEEM, yaşadığı ayrımcılığın kendisini derinden yaraladığını ifade ederek, “Burası benim vatanım. Tüm görev ve sorumluluklarımı yerine getirmeme rağmen, Alman bir isme sahip biriyle aynı şekilde muamele görmüyorum” dedi.

MÜCADELEMDEN VAZGEÇMEDİM

DAVA süreci boyunca zor anlar yaşandığını dile getiren Waseem, ilk aşamada davayı kaybetmelerinin umutsuzluk yarattığını, ancak avukatı Fatma Bostan’ın desteğiyle mücadeleden vazgeçmediğini söyledi. Waseem, “Bu sadece benim davam değildi. Pek çok insanı ilgilendiren bir meseleydi. Hak aramanın karşılığını bulduğunu gördük” diye konuştu.

TOPLUMSAL AYRIMCILIK MESELESİ

DAVAYI yürüten avukat Fatma Bostan ise müvekkilinin anlattıklarının bireysel bir olaydan çok daha fazlası olduğunu vurguladı. Bostan, “Bu dava, hukuki ve toplumsal bir ayrımcılık meselesiydi. Kabul edilemezdi ve mutlaka hukuk önünde değerlendirilmeliydi” dedi.

EMSAL NİTELİĞİNDE KARAR

GÖÇMEN kökenli bir avukat olarak benzer vakalarla sıkça karşılaştığını belirten Bostan, bu davayı özel kılan noktanın ayrımcılığın güçlü belgelerle ispatlanmış olması olduğunu söyledi. Bostan, davanın Dava sürecinin Almanya’daki Eşit Muamele Yasası’na dayandırıldığını belirten Bostan, mahkemenin verdiği kararın emsal niteliği taşıdığını belirtti.

AYRIMCILIKLA MÜCADELE DAİRESİNDEN TEBRİK

BOSTAN, “Hiç kimse kökeni, dili, dini, yaşı ya da sağlık durumu nedeniyle ikinci sınıf muamele göremez” dedi. Fatma Bostan, bu kararın diğer mağdurlar için de yol gösterici olacağını ifade etti. Öte yandan Almanya Ayrımcılıkla Mücadele Dairesi’nin de dava sonrası Avukat Fatma Bostan’ı yazılı olarak tebrik ettiği öğrenildi. Kurumun, kararın emsal niteliğini memnuniyetle karşıladığı ve yasal düzenlemeler açısından önemli bir zemin oluşturduğunu bildirdiği aktarıldı.

ADALET SİSTEMİ DİJİTALLEŞECEK

AVUKAT zorunluluğunun ortadan kalkması da yargıda bir çığır açtı. Dilekçe ve süreç yönetimi için artık yapay zeka devrede olacak. Almanya adalet sistemini daha ulaşılabilir ve dijital kılmayı hedefleyen yeni reform, özellikle maddi gücü kısıtlı vatandaşlar için büyük bir fırsat sunuyor.

HERKES KENDİNİ SAVUNABİLECEK

YEREL mahkemelerde avukat zorunluluğu bulunmadığı için vatandaşlar, artık 10 bin Euro’ya kadar olan alacak veya tazminat davalarını kendi başlarına açabilecekler. Avukat zorunluluğunun sınırının yükselmesi, teknolojik bir dönüşümü de beraberinde getirdi. Uzmanlar, artık bireylerin dava dilekçelerini hazırlarken ve hukuki süreçleri takip ederken yapay zekâdan destek alacağını belirtti.

ELEŞTİREN DE VAR SAVUNAN DA

REFORM, hukuk çevrelerinde hararetli bir tartışmayı da başlattı. Reformu savunanlar mahkemelerin bürokratik yükünün azalacağını ve vatandaşın adalete erişiminin kolaylaşacağını belirtiyor. Reformu eleştirenler ise karmaşık vakalarda avukat yardımından yoksun kalmanın ciddi hukuki hatalara yol açabileceği konusunda uyardı.

YAPAY ZEKA HATA YAPIYOR

HUKUKÇULAR, yapay zekânın sadece bir yardımcı araç olduğunu, hatasız çalışmadığını ve yanlış bilgi üretme riskinin telafisi güç sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti. Yapılan denemelerde yapay zekanın olmayan kararlara atıfta bulunup örnek gösterdiği, ayrıca olmayan yasalara değinerek insanları yanılttığı da ortaya çıkmıştı.

KAMERA KAYITLARI YALANCI ÇIKARDI

Kazaya karışan Opel sürücüsü, Tesla’nın kapısının bir anda açıldığını iddia ederek suçlamaları reddetti. Ancak Tesla’nın yerleşik güvenlik sistemi tarafından kaydedilen görüntüler gerçeği ortaya çıkardı. Kapı, kaza yaşanmadan çok önce açılmıştı ve Tesla sahibi o sırada küçük çocuğunu araçtan indiriyordu.

“ADALET VERİ KORUMADAN ÖNDE GELİR”

Frankenthal Eyalet Mahkemesi, Avrupa genelinde katı uygulanan veri koruma yasalarına rağmen çarpıcı bir terazi kurdu. Mahkeme heyeti, şu önemli sonuca vardı: “Bir mağdurun haklı davasını kanıtlama çıkarı, sadece trafik akışını kaydeden bir kameranın yol açtığı olası veri ihlalinden daha ağır basar.”

HASARIN % 70’İ KARŞILANACAK

Mahkeme, kamera kayıtlarını tarafsız delil olarak kabul ederek Opel sürücüsünü ve sigorta şirketini hasarın yüzde 70’ini ödemeye mahkûm etti. Geri kalan yüzde 30’luk pay ise kapıyı uzun süre açık bırakan Tesla sahibine kusur olarak yazıldı.

HUKUKTA YENİ BİR DÖNEM Mİ?

Bu karar, özellikle Tesla gibi sürekli çevresini izleyen modern araçların hukuki dokunulmazlığına dair büyük bir adım olarak görülüyor. Henüz kesinleşmeyen karar, eğer üst mahkeme tarafından da onaylanırsa, trafikteki kamera kayıtlarının mahkemelerde “nihai delil” olarak kullanılmasının önünü tamamen açabilir.

Olay, 2023 yılında Hamburg Havalimanı’nda yaşandı. kadın, başlangıçta özgeçmişsiz başvuruda bulundu. Talep üzerine, başörtülü fotoğrafının bulunduğu özgeçmişini gönderdi. Kısa bir süre sonra ise gerekçesiz bir ret cevabı aldı. Kadın, ayrımcılığa uğradığını ve reddedilme nedeninin Müslüman başörtüsü olduğuna inandığı için olayı yargıya taşıdı.

POLİS’İN “YASAK” BASKISI BOŞA ÇIKTI

Davalı güvenlik şirketi, savunmasında kendilerinin aslında başörtüsüne karşı olmadığını, ancak birlikte çalıştıkları Federal Polis’in (Bundespolizei) personeli “kamu görevlisi” saydığını ve bu yüzden bir “tarafsızlık yasağı” uygulandığını iddia etti. Ancak mahkeme bu savunmayı reddetti.

Mahkemenin kararındaki kritik noktalar şunlar:

Yetki Gaspı: Başörtüsü yasağı gibi bir kısıtlama ancak İçişleri Bakanlığı tarafından getirilebilir; Federal Polis'in böyle bir yasak koyma yetkisi yoktur.

İşlevsellik: Dini sembollerden feragat etmek, havalimanı güvenlik kontrolü işinin yapılması için zorunlu bir kriter değildir.

Ayrımcılık: Adayın dini inancı nedeniyle reddedilmesi açık bir ayrımcılıktır.

3500 EURO TAZMİNAT ÖDENECEK

Daha önce yerel mahkemeler tarafından verilen 3500 Euro’luk tazminat kararı, Federal İş Mahkemesi tarafından da onaylanarak kesinleşti. Karar, Almanya genelindeki tüm havalimanı güvenlik çalışanları için bir dönüm noktası niteliği taşıyor.

ŞİRKET BİLE KARARDAN MEMNUN

Bugün görülen davanın en dikkat çekici yanı ise güvenlik şirketinin tutumu oldu. Şirket avukatı, aslında davacı kadının yanında olduklarını, sadece Federal Polis’in baskısı ve talimatları nedeniyle konuyu üst mahkemeye taşıyarak hukuki bir netlik aradıklarını belirtti. Şirket, bu kararın ardından artık çalışanlarının başörtüsü takmasına izin verebilecek olmaktan memnuniyet duyduklarını açıkladı.

Federal Adalet Bakanlığı, Şiddetten Korunma Yasası’nda 2024 yılı Ağustos ayında reform yapılmasına ilişkin ilk taslağı sunmuştu. 19 Kasım 2025 günü Federal Kabine, elektronik kelepçenin ülke genelinde ve bir örnek olarak uygulanmasını öngören yasa tasarısını resmen onayladı. 1 Ocak 2026 gününden itibaren ise Almanya genelindeki aile mahkemeleri bu kararı çok daha hızlı ve geniş yetkilerle uygulama imkanına kavuştu.

KARAR DAHA KOLAY VERİLECEK

Artık sadece ceza mahkemeleri değil, Aile Mahkemeleri (Familiengerichte) de koruma kararları kapsamında failin elektronik kelepçe takmasına karar verebiliyor. Sadece failin takibiyle yetinilmeyecek; mağdura da isteğe bağlı olarak bir cihaz verilecek. Fail, mağdura belirlenen mesafeden fazla yaklaştığında hem mağdurun cihazı hem de polis merkezi alarm verecek. Eyaletlerin polis yasalarında yapılan değişikliklerle, somut bir tehlike (konkrete Gefahr) durumunda mahkeme kararı olmaksızın, polise faili 14 güne kadar kelepçe ile izleme yetkisi de verildi. Uzun süreli takipler için mahkeme kararı şart koşuldu.

İLK ETAPTA ÜÇ AY İLE SINIRLI

Kelepçe kararı başlangıçta 3 ay ile sınırlı tutuldu. Tehlikenin devam etmesi durumunda mahkemece uzatılabileceği kararlaştırıldı. Şiddetten korunma kararlarının (örneğin yaklaşma yasağı) ihlali durumunda verilen hapis cezasının üst sınırı 2 yıldan 3 yıla çıkarıldı.

Tüm Almanya’daki elektronik kelepçeler, Hessen Eyaleti’nin Bad Vilbel şehrinde bulunan “Ortak Elektronik İzleme Merkezi” (Gemeinsame Überwachungsstelle der Länder - GÜL) tarafından 7/24 takip edilmekte. Bir ihlal durumunda merkez, ilgili bölgedeki polis birimlerini anında harekete geçiriyor.

BundID ÜZERİNDEN ERİŞİM

Yeni sistemde vatandaşlar, adli sicil belgelerini güvenli bir yöntemle “BundID” hesapları üzerinden talep edecek. Belgeler, PDF formatında doğrudan dijital ortama iletilecek. Sabıka kaydı için birkaç yıldır çevrimiçi başvuru yapılabiliyordu. Ancak belgenin özel bir kağıda basılması ve Bonn’dan başvuru sahiplerine posta yoluyla gönderilmesi gerekiyordu. Dijital yolu tercih edenler için bu zorunluluk artık ortadan kalkacak. Sahteciliği önlemek amacıyla belgede, doğruluğunun bir akıllı telefon uygulaması aracılığıyla herkes tarafından kontrol edilebileceği bir barkod bulunacak. Gerekli olan BundID hesabının kurulumu için ise çevrimiçi işlem fonksiyonuna sahip kimlik kartı gerekecek. Almanya’daki resmi makamlar her yıl yaklaşık 5 milyon adli sicil belgesi düzenliyor.

TÜRKİYE’DE 13 YILDIR UYGULAMADA

Almanya’nın bu yıl hayata geçirmeyi planladığı “PDF olarak dijital teslimat” modeli, Türkiye’de yaklaşık 13 yıldır (e-Devlet ve UYAP entegrasyonu sayesinde) standart bir prosedür olarak uygulanmakta. e-Devlet'ten alınan belgeler en başından beri barkodlu ve üzerindeki numara ile kurumlar tarafından doğrulanabilir şekilde tasarlandı. Bu sayede “ıslak imza” gereksinimi ortadan kalktı. Zamanla sistem geliştirilerek; İngilizce, Fransızca, Almanca gibi birçok dilde otomatik tercümeli adli sicil kaydı alma imkanı getirildi.

Davada mahkeme dışında yapılan babalık testinde erkeğin babalığı doğrulanmıştı. Çocuk, bunun üzerine babalığın mahkeme tarafından resmen tespit edilmesini talep etti. Bilirkişi raporunun ardından babalık resmen kabul edildi ve süreç masrafları ebeveynler arasında paylaştırıldı. Annenin bu karara itiraz etmesine rağmen, Yüksek Eyalet Mahkemesi farklı bir görüş benimsedi. Mahkeme masrafların sadece babaya yüklenmesinin uygun olmadığını belirtti.

ÇOĞU DENEME AŞAMASINDA

Bu maliyetten kurtulmak için Berlin’deki bazı kurumların, yapay zeka destekli çeviri programlarına yöneldiği aktarıldı. Polis, mümkün olduğunca çeviri programlarından yararlanırken, Mülteciler Dairesi telefon üzerinden çeviri hizmetlerini test ediyor. Berlin’in ilçeleri de sesli ve görüntülü tercümanlık hizmetini deniyor.

FATURALARI KABARIK ÇIKTI

Berlin polisi, geçen yıl tercümanlık hizmetleri için 6 milyon 172 bin 185 Euro harcadı. Mahkemeler ise bu hizmet için 9 milyon Euro’nun üzerinde ödeme yaptı. Küçük suçların görüldüğü Tiergarten Asliye Mahkemesi’nin, tercümanlara 5,1 milyon Euro ödeme yapması dikkat çekti. Savcılık, soruşturma işlemleri için yaklaşık 3,1 milyon Euro’luk çeviri hizmeti aldı.

Özellikle Arapça, Ukraynaca, Türkçe, Rusça, Fransızca ve Farsça dillerinde tercümana ihtiyaç duyuldu.