KORONAVİRÜS pandemisi sürecinde milyarlarca insan aşılanırken, vektör tabanlı aşılar (AstraZeneca ve Johnson & Johnson) sonrası görülen çok nadir beyinde kan pıhtılaşması vakaları dünya gündemine oturmuştu. Bilim insanları, New England Journal of Medicine (NEJM) dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma ile bu durumun sırrını çözmeyi başardı.
SUÇLU ADENOVİRÜS PROTEİNİ VII
Araştırmaya göre pıhtılaşma, aşının kendisinden değil, taşıyıcı olarak kullanılan adenovirüsün içindeki Protein VII adlı bir yapıdan kaynaklanıyor. Bağışıklık sistemi bu proteine saldırdığı sırada, proteinin bir kısmını insan vücudunda kan pıhtılaşmasını düzenleyen Plak Faktörü 4 (PF4) ile karıştırıyor.
NADİR BİR HATA ZİNCİRİ
Uzmanlar, bu durumun ancak şu üç faktör bir araya geldiğinde oluştuğunu belirtiyor:
- Vektör Aşısı: mRNA aşılarında (Biontech/Moderna) bu protein bulunmuyor.
- Genetik Yatkınlık: Kişinin bağışıklık sistemindeki özel bir gen varyantı.
- Hatalı Mutasyon: Vücudun savunma mekanizması sırasında tesadüfen oluşan ve PF4’e saldıran bir antikor.
GELECEĞİN AŞILARI İÇİN DEV ADIM
Araştırmanın liderlerinden Prof. Andreas Greinacher, bu keşfin önemini “Artık sorumlu olan bölgeyi biliyoruz. Protein VII’deki bu noktayı değiştirerek, gelecekteki tüm vektör aşılarını (Ebola gibi) herkes için güvenli hale getirebiliriz” sözleriyle özetledi.
AŞILAR ARTIK PİYASADA DEĞİL
Söz konusu aşılar (Vaxzevria ve J&J), talep düşüklüğü ve ekonomik nedenlerle zaten dünya genelinde piyasadan çekilmiş durumda. Paul Ehrlich Enstitüsü (PEI), 31 Mayıs 2021 tarihine kadar Almanya’da Vaxzevria ile yapılan yaklaşık 9,2 milyon aşılamada, aşının yan etkisi olarak 106 pıhtı atma vakası kaydetmiş, bunun sonucu olarak 21 kişi yaşamını yitirmişti.
Bilim dünyası, bu keşfin tıp tarihindeki en karmaşık bağışıklık bilmecelerinden birini çözdüğü konusunda hemfikir.
