ALMANYA’NIN ulaşım geleceği olarak kurgulanan ancak geçen yıllar içinde bir maliyet bataklığına dönüşen Stuttgart 21 projesinde sular durulmuyor. İlk temelleri atıldığında modern mühendisliğin simgesi olması beklenen proje, bugün gelinen noktada hem bütçesi hem de bitmek bilmeyen takvimiyle eleştirilerin odağında.
4,5 MİLYAR EURO’DAN 11 MİLYAR EURO’YA
Projenin hikayesi aslında oldukça iyimser başlamıştı. 1994 yılında resmi olarak duyurulan ve 2010 yılında inşaatına başlanan dev yeraltı istasyonu projesi için başlangıçta 4,5 milyar Euro bütçe ve 2019 açılış tarihi belirlenmişti. Ancak aradan geçen sürede jeolojik zorluklar, teknik hatalar ve planlama eksikleri maliyeti 11 milyar Euro’nun üzerine taşıdı. Son yapılan açıklamalarla birlikte, 2026 sonunda yapılması beklenen kısmi açılışın da iptal edilmesiyle takvim 2027 ve sonrasına sarktı.
PALLA GELDİ, TAŞLAR YERİNDEN OYNADI
Projedeki bu kronikleşmiş sorunlar, Deutsche Bahn (DB) yönetiminde de depreme yol açtı. Ekim 2025’te DB’nin başına geçen yeni CEO Evelyn Palla, projeye "yeni bir başlangıç" yapmak adına radikal kararlar aldı. Projeyi uzun süredir yöneten Olaf Drescher emekliliğe sevk edildi. Drescher’in yerine, dijitalleşme süreçlerindeki uzmanlığıyla bilinen Klaus Müller getirildi. Palla’nın bu hamlesi, projede özellikle dijital sinyalizasyon sistemlerinde yaşanan tıkanıklığı aşma çabası olarak görülüyor.
BER SENDROMU TEKRARLANIYOR
Stuttgart 21’deki bu tablo, Almanya’nın bir diğer “yılan hikayesi” olan Berlin Brandenburg Havalimanı (BER) sürecini hatırlattı. BER Havalimanı da benzer şekilde 9 yıllık bir gecikmeyle açılmış ve maliyeti öngörülenin üç katına çıkarak 7 milyar Euro’yu aşmıştı. Stuttgart 21’in maliyet artışı ise şimdiden başlangıç bütçesini yüzde 250’den fazla aşmış durumda.
DEV PROJE NELERİ DEĞİŞTİRECEK?
Stuttgart 21 (S21), sadece bir istasyon yenileme projesi değil, Avrupa’nın en büyük ve en karmaşık altyapı dönüşüm projelerinden biridir. Temel amacı, Stuttgart’ı Avrupa yüksek hızlı tren ağının ana merkezlerinden biri haline getirmek. Mevcut Stuttgart Merkez İstasyonu, trenlerin girip aynı yönden geri çıkmak zorunda olduğu bir kör istasyon yapısında. Bu durum trenlerin manevra yapmasını gerektiriyor ve ciddi zaman kaybına yol açıyor. Projede amaç, istasyonu yer altına alarak trenlerin durmadan geçebileceği bir geçiş istasyonu haline getirmek.
KAPASİTE ARTACAK
Proje tamamlandığında trenlerin duruş süreleri kısalacak, kapasite yüzde 50 oranında artacak ve Stuttgart, Paris’ten Budapeşte’ye uzanan Avrupa Ana Hattı’nın kalbi olacak.
NELER YAPILIYOR?
Şu anda mevcut istasyonun 90 derece dikine, yerin altına 8 hatlı, modern ve gün ışığı alan devasa bir istasyon inşa ediliyor. Şehrin altından geçen ve toplam uzunluğu 120 kilometreyi bulan yeni demir yolu tünelleri kazılıyor. Bu tüneller şehir içi trafiği raylardan arındırıyor. Stuttgart Havalimanı, yüksek hızlı tren ağına doğrudan bağlanıyor. Böylece uçak ve tren entegrasyonu sağlanıyor. Rayların yer altına alınmasıyla, şehrin merkezinde yaklaşık 100 hektarlık (yaklaşık 140 futbol sahası) devasa bir alan açılıyor. Bu alan konut, park ve iş merkezi olarak değerlendirilecek.
Proje tamamlandığında ayrıca, Ulm ile Stuttgart arasındaki yolculuk süresi 54 dakikadan 28 dakikaya düşecek. Şehir merkezindeki gürültü ve ray kirliliği yerini yeşil alanlara bırakacak. Almanya’nın güneyi, Avrupa tren trafiğinin en hızlı düğüm noktası olacak.